Η κυρα - Σαρακοστή

Σήμερα μιλήσαμε για τη Σαρακοστή, τα σαρακοστιανά φαγητά και έθιμα

- νηστεία και εκκλησιασμός, προσπάθεια να είμαστε εγκρατείς και να 

γινόμαστε καλύτεροι - και γνωρίσαμε την κυρα - Σαρακοστή, 

ένα παλιό έθιμο που βοηθούσε τους ανθρώπους να μετρούν τις ημέρες μέχρι το 

Πάσχα.  

Πρόκειται για ένα ιδιόμορφο ημερολόγιο με το οποίο μετρούσαν τις εβδομάδες της νηστείας (Σαρακοστής).

Η κυρά Σαρακοστή στις περισσότερες περιοχές ήταν μια χάρτινη ζωγραφιά. Απεικόνιζε μια γυναίκα με σταυρωμένα χέρια, λόγω προσευχής, σαν καλόγρια, χωρίς στόμα, λόγω νηστείας, και με εφτά πόδια που αναπαριστούσαν τις επτά εβδομάδες της Μεγάλης Σαρακοστής. Κάθε Σάββατο έκοβαν ένα πόδι και έτσι ήξεραν πόσες… βδομάδες νηστείας απέμεναν μέχρι το Πάσχα. Το Μεγάλο Σάββατο, έκοβαν και το τελευταίο πόδι.
Αυτό το κομμάτι χαρτί το δίπλωναν καλά και το έκρυβαν σε ένα ξερό σύκο. Τοποθετούσαν το σύκο αυτό μαζί με άλλα, και σε όποιον το έβρισκε θεωρούνταν ότι του έφερνε γούρι. 

Σε άλλα μέρη της Ελλάδας η Κυρά Σαρακοστή δεν ήταν φτιαγμένη από χαρτί, αλλά από ζυμάρι. Το ζυμάρι φτιαχνόταν με αλεύρι, αλάτι και νερό. Η διαδικασία ήταν κι εδώ η ίδια όπως και με την χάρτινη. Μια παραλλαγή του εθίμου της Κυράς Σαρακοστής είναι φτιαγμένη από πανί και γεμισμένη με πούπουλα.

Μάθαμε το τραγουδάκι "Η κυρα - Σαρακοστή"

Την κυρα-Σαρακοστή που 'ναι έθιμο παλιό

οι γιαγιάδες μας τη φτιάχναν με αλεύρι και νερό

Για στολίδι της φορούσαν στο κεφάλι ένα σταυρό

και το στόμα της ξεχνούσαν γιατί νήστευε καιρό

Και τις μέρες της μετρούσαν με τα πόδια της τα εφτά

κόβαν ένα τη βδομάδα μέχρι να 'ρθει η Πασχαλιά

Μάθαμε ποια φαγητά είναι νηστίσιμα και τα βάλαμε

στο σαρακοστιανό μας πιάτο, αφού πρώτα τα βρήκαμε και τα κόψαμε

από διαφημιστικά φυλλάδια σούπερ μάρκετ.

Χρησιμοποιήσαμε το πιάτο αυτό για να φτιάξουμε την 

ατομική μας κυρα-Σαρακοστή, χρησιμοποιώντας τα παρακάτω 

πατρόν

Τέλος, τα παιδιά ζωγράφισαν τα εδέσματα της Καθαράς Δευτέρας που είχαν στο τραπέζι τους και έγραψαν τα ονόματα τους

Σαρακοστή : Η νηστεία στη γλώσσα μας...

Επιστρέφοντας σχολείο μετά το τριήμερο της Καθαρής Δευτέρας,

αρχίσαμε να μιλάμε για την περίοδο της Σαρακοστής. 

Κάποια πράγματα είχαμε συζητήσει και την 

προηγούμενη βδομάδα, όταν φτιάχνοντας τους χαρταετούς 

μας και μιλώντας για τα Κούλουμα, παρατηρήσαμε 

τον πίνακα του Σπύρου Βασιλείου

"Το τραπέζι της Καθαρής Δευτέρας"

Μιλήσαμε για τα εδέσματα που περιέχει 

και,μάλιστα,  στηρίξαμε πάνω του και μια 

γλωσσική μας δραστηριότητα

Τι ακριβώς όμως είναι η Σαρακοστή;

Πολλά από τα παιδιά γνώριζαν ότι  

είναι περίοδος νηστείας, "δεν τρώμε κρέας"

όπως χαρακτηριστικά είπαν. 

Διαβάσαμε πως

 " η Σαρακοστή είναι το διάστημα των σαράντα ημερών που αρχίζει από την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή 

των Βαΐων. Σαράντα, όσες και οι μέρες και οι νύχτες 

που νήστεψε ο Ιησούς. 

     Κατά τη διάρκεια της Σαρακοστής οι νοικοκυρές 

καθάριζαν και ασβέστωναν τα σπίτια και έκαναν διάφορες ετοιμασίες για το Πάσχα".

        Παλιά που δεν υπήρχαν ημερολόγια, οι γυναίκες έφτιαχναν την κυρα-Σαρακοστή από αλατοζύμαρο. Της έβαζαν ένα σταυρό στο κεφάλι και τα χέρια της σταυρωμένα,επειδή προσευχόταν πολύ, την άφηναν χωρίς στόμα γιατί νήστευε και εφτά πόδια, όσες και οι βδομάδες μέχρι το Πάσχα. Κάθε Σάββατο της έκοβαν ένα πόδι, το τελευταίο το Μεγάλο Σάββατο.

Τηρώντας λοιπόν τα έθιμα κι εμείς, χωρίσαμε τα φαγητά σε νηστίσιμα και αρτύσιμα  

φτιάξαμε τη δική μας κυρα-Σαρακοστή 

με εικόνες από περιοδικά

μάθαμε το τραγουδάκι της

και το ζωγραφίσαμε, κάνοντας και τα 

μαθηματικά μας παιχνίδια με τον αριθμό 7

γεμίσαμε τα πιάτα μας με 

σαρακοστιανά εδέσματα

αλλά και τις κοιλίτσες μας!!!

Και τώρα στη γλώσσα μας....

Αυτό που προσπάθησα να γίνει κατανοητό 

από τα παιδιά, είναι ότι η νηστεία είναι 

μια πνευματική διαδικασία. Νηστεία δεν 

είναι μόνο η αποχή από το φαγητό 

(ειδικά σε ένα μικρό παιδί θα μπορούσε

να οδηγήσει σε σοβαρές διατροφικές διαταραχές), αλλά 

η αποχή από μια συμπεριφορά που αναγνωρίζω 

ότι είναι λάθος. Η προσπάθεια να βελτιώσω τις πράξεις, 

τα λόγια μου και να κάνω τον εαυτό μου 

καλύτερο. Οι απαντήσεις τους 

κυριολεκτικά με εξέπληξαν...

Καλή Σαρακοστή και με υγεία 

να οδηγηθούμε στο Πάσχα!